Działania i interwencje
Zarząd Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego (IRWŁ) monitoruje sytuację w rolnictwie i podejmuje działania interwencyjne, kierując wnioski do Krajowej Rady Izb Rolniczych lub do ministerstw/instytucji odpowiedzialnych za problematykę dotyczącą podejmowanych spraw. Na bieżąco wydaje opinie dotyczące przekształcania gruntów leśnych na cele nieleśne oraz gruntów rolnych na cele nierolnicze.
1 grudnia 2025 roku w imieniu Zarządu Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego, Prezes IRWŁ Bronisław Węglewski popierając wnioski rolników zwrócił się do Prezesa Krajowej Rady Izb Rolniczych Wiktora Szmulewicza z prośbą o podjęcie działań w sprawie spadku cen mleka surowego. W ostatnim czasie mleczarnie obniżają ceny mleka o kilka groszy na litrze. Ta sytuacja może doprowadzić do likwidacji stad bydła mlecznego w Polsce.
4 grudnia 2025 roku w imieniu Zarządu Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego, Prezes IRWŁ Bronisław Węglewski skierował pismo do Prezesa Krajowej Rady Izb Rolniczych Wiktora Szmulewicza z poparciem stanowiska Stałej Komisji Problemowej ds. Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Ochrony Środowiska z dnia 1 grudnia 2025 roku w sprawie trudnej sytuacji w rolnictwie (stanowisko na stronie 7) z prośbą o interwencję w tej sprawie.
4 grudnia 2025 roku w imieniu Zarządu Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego, popierając wnioski Rad Powiatowych IRWŁ Powiatu Sieradzkiego i Kutnowskiego, Prezes IRWŁ Bronisław Węglewski skierował pismo do Prezesa KRIR Wiktora Szmulewicza z prośbą o rozpatrzenie i realizację następujących wniosków:
1. Ponowne podjęcie działań w sprawie niskiej ceny mleka surowego.
2. Ponowne podjęcie działań w sprawie zwiększenia puli środków na kredyty obrotowe z oprocentowaniem 1%.
3. Podjęcie działań wspólnego dialogu między Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a producentami, przetwórcami i sieciami sprzedaży na temat rozwiązywania problemów na rynkach rolnych trzody chlewnej, mleka, owoców i warzyw, ziemniaków, zbóż i kukurydzy.
17 grudnia 2025 roku w imieniu Zarządu Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego popierając wnioski członków Rady Powiatowej IRWŁ Powiatu Łęczyckiego, Prezes IRWŁ skierował pismo do Prezesa KRIR Wiktora Szmulewicza z prośbą o rozpatrzenie i realizację poniższych wniosków.
Podjąć działania w sprawie rezygnacji planowanych cięć kontraktacji buraków cukrowych. Planowane ograniczenia w tak znacznej skali budzą poważne obawy wśród rolników. Zmiany te mogą prowadzić do nagłego i istotnego spadku opłacalności produkcji buraka cukrowego, zaburzenia stabilności ekonomicznej gospodarstw oraz zmniejszenie produkcji.
Podjąć działania w sprawie wstrzymania redukcji premii wypłacanych producentom mleka. W ostatnim czasie mleczarnie, zamiast obniżyć oficjalną cenę skupu, stosują rozwiązanie polegające na ograniczeniu lub likwidacji premii.
Podjąć działania w sprawie całkowitego zniesienia kar nakładanych na rolników za brak formalnej legalizacji studni wodnej, jeżeli uregulują formalności w określonym terminie po wejściu w życie uchwalonej ustawy. Wielu rolników nie posiada takiej wiedzy o obowiązku zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Wiele studni przeszło w użytkowanie po zakupie gruntów na których studnia była umieszczona lub w drodze spadku, a poprzedni właściciele nie przekazali dokumentacji ich aktualnym użytkownikom, w związku z tym inwentaryzacja studni może być zasadna, ale bez kary za brak pozwoleń. Zasadnym jest także, by po inwentaryzacji studni, które zostały wcześniej nie zgłoszone i nie uzyskały stosownej dokumentacji geologicznej i pozwoleń wodnoprawnych, ze względu na zachęcenie właścicieli studni do ich legalizacji w wyszczególnionym i określonym ustawą czasie o maksymalne możliwe obniżenie stawek opłat za uzyskanie ww. pozwoleń.
17 grudnia 2025 roku w imieniu Zarządu Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego, Prezes Bronisław Węglewski przesłał wnioski podjęte w dniu 15 grudnia 2025 roku przez V/VII Walne Zgromadzenie Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego do: Krajowej Rady Izb Rolniczych, do Wojewody Łódzkiego oraz Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi w celu rozpatrzenia i dalszej realizacji.
Podjąć działania w sprawie uregulowania kwestii finansowania udziału przedstawicieli Izb Rolniczych w komisjach do spraw szacowania szkód w gospodarstwach i działach specjalnych produkcji rolnej, spowodowanych skutkami niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, oraz szacowania szkód łowieckich i innych.
Wystąpić do Krajowej Rady Izb Rolniczych o podjęcie działań w zakresie rekompensaty poniesionych strat ze zmniejszenia odpisu podatku rolnego w przypadku gmin, gdy Rada Gminy rażąco pomniejsza podatek od gruntów rolnych nawet do 17 zł (przykładem jest gmina Kleszczów). Tym samym zostaje obniżony 2% odpis pobranego podatku rolnego na rzecz Izby Rolniczej.
Podjąć działania w sprawie przywrócenia, wydłużenia terminu na złożenie oświadczenia - zgłoszenia przez rolników, aby skorzystać z wydłużonych terminów dostosowania miejsc do przechowywania nawozów naturalnych do wymogów programu azotowego do końca lutego 2026 roku. Termin minął 28 listopada 2025 roku, nie wszyscy rolnicy wiedzieli o tym terminie i zdążyli złożyć oświadczenie.
Podjąć działania w sprawie zmiany przepisów odnośnie wykorzystania dronów do zabiegów chemicznych w sadownictwie i uprawach rolniczych. Obniżenia ilości środków wykorzystywanych przy zabiegach, wykorzystanie dronów podczas niekorzystnych warunków pogodowych np. podmokłe pola. Ochrona zdrowia operatora opryskiwacza, zmniejszenie strat w uprawach przy wykorzystaniu tradycyjnego opryskiwacza. Przyspieszenie prac nad nowelizacją przepisów ułatwiających stosowanie dronów do oprysków w uprawach polowych i sadowniczych.
Podjąć działania w sprawie uproszczenia kryteriów i warunków otrzymania pożyczki na spłatę zadłużenia cywilnoprawnego z oprocentowaniem 2% i okres spłaty do 15 lat, w proponowanej pomocy przez ARiMR. W powiecie sieradzkim na 11.000 rolników, których obsługuje ARiMR - biuro, podpisano 9 umów o pożyczkę. Widać wyraźnie, że jest problem, ponieważ tak mało rolników skorzystało z pomocy. Przedstawić nieopłacone faktury w terminie i przedstawić formę zabezpieczenia pożyczki bez innych dodatkowych kryteriów, które rolnik nie jest w stanie spełnić.
17 grudnia 2025 roku w imieniu Zarządu Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego< Prezes IRWŁ Bronisław Węglewski przesłał wnioski podjęte przez V/VII Walne Zgromadzenie Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego w dniu 15.12.2025 r. do Prezesa
Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi Piotra Kopek w celu rozpatrzenia i dalszej realizacji.
Podjąć działania w sprawie uproszczenia procedury dotacji do wapna i zmiany kryterium ph z 5,5 do 6 oraz zwiększenia limitu powierzchni do 100 ha. Programem należy objąć również grunty dzierżawione, a potwierdzenie ich użytkowania, powinno być oparte na podstawie wniosku o dopłaty, które składa się do Biur Powiatowych ARiMR.
Zarząd IRWŁ wydał także opinie do projektów aktów prawnych, m.in.:
Projekt do opiniowania 216-25 rozporządzenia MRiRW w sprawie przeniesienia własności lub ustanowienia hipoteki na nieruchomości z zasobu WRSP.
Interpelacja poselska nr 13854 w sprawie programów edukacyjnych prowadzonych przez Izby wz. retencji.
Projekt do opiniowania 206-25 ustawy o żywieniu zbiorowym z udziałem żywności ekologicznej.
Projekt do opiniowania 207/25 ustawy o zmianie ustawy o PS WPR 2023-2027.
Projekt do opiniowania 208/25 rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie niektórych zadań ARiMR.
Komisja Problemowa ds. Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Ochrony Środowiska
1 grudnia 2025 roku w siedzibie IRWŁ w Łodzi odbyło się kolejne posiedzenie Komisji Problemowej ds. Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, które prowadził przewodniczący Komisji, pan Jerzy Karsznia. W programie obrad znalazły się m.in. analiza rynków rolnych oraz wykład dotyczący wytycznych związanych z kontrolami w gospodarstwach rolnych. Prelekcję przygotowały i zaprezentowały przedstawicielki Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Łodzi – Aleksandra Ochocka i Izabela Radomska. Podsumowaniem posiedzenia było stanowisko Stałej Komisji Problemowej ds. Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, które w dniu 4 grudnia 2025 zostało przekazane do Krajowej Rady Izb Rolniczych.
Stanowisko Stałej Komisji Problemowej ds. Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Ochrony Środowiska z dnia 1.12.2025 r. w sprawie trudnej sytuacji w rolnictwie.
Stała Komisja Problemowa ds. Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Ochrony Środowiska, stwierdza brak opłacalności na podstawowych rynkach rolnych: trzody chlewnej, warzyw i owoców, ziemniaków, zbóż i kukurydzy, a w ostatnim czasie także obniżenia opłacalności w produkcji mleka. Brak opłacalności w produkcji trzody trwa już od roku przy aprobacie i braku skutecznych działań naprawczych ze strony Ministerstwa Rolnictwa. Zniesienie dopłat do loch spowodowało kolejne likwidacje stad w tym stad podstawowych i równocześnie problem z zagospodarowaniem nadwyżek zbóż, wcześniej skarmianych prze trzodę. Kolejni ministrowie rolnictwa definiują rzeczywistość, ale brakuje im skutecznych działań poprawiających opłacalność na podstawowych rynkach rolnych. Komisja Problemowa ds. Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Ochrony Środowiska apeluje o pilne przygotowanie działań ze strony MRiRW, które przywrócą stabilność na rynkach rolnych.
Przewodniczący Stałej Komisji
Problemowej ds. Rozwoju Wsi, Rolnictwa
i Ochrony Środowiska.
Jerzy Karsznia
Komisja Rewizyjna Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego
Komisja ds. Statutu, Budżetu i Regulaminów Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego
12 grudnia 2025 roku w siedzibie IRWŁ w Łodzi odbyło się wspólne posiedzenie Komisji Rewizyjnej Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego, Komisji ds. Statutu, Budżetu i Regulaminów i Zarządu IRWŁ. Wśród omawianych zagadnień znalazło się m.in. omówienie sytuacji finansowej i planu wydatków do końca grudnia 2025 roku.
V/VII Walne Zgromadzenie Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego
15 grudnia 2025 roku w siedzibie IRWŁ w Łodzi odbyło się V/VII Walne Zgromadzenie Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego z udziałem przedstawicieli rolników z całego regionu. Więcej informacji na stronie 8-9.
Ferie zimowe
W grudniu prowadzono zapisy na ferie zimowe. Organizatorem zimowego wypoczynku jest Krajowa Rada Izb Rolniczych we współpracy z Wojewódzkimi Izbami Rolniczymi, w tym Izbą Rolniczą Województwa Łódzkiego. W lutym dzieci i młodzież wyjadą w góry – do Uherzec Mineralnych w Bieszczadach oraz do Białego Dunajca na Podhalu. W programie przewidziano m.in. wycieczki górskie i krajoznawcze, zajęcia sportowe i rekreacyjne, gry i zabawy na świeżym powietrzu, konkursy oraz zajęcia edukacyjno-profilaktyczne. Wypoczynek zimowy w formie turnusów wyjazdowych dla dzieci rolników w 2026 roku został dofinansowany ze środków Funduszu Składkowego Ubezpieczenia Społecznego Rolników w kwocie 1100, 00 zł na każdego uczestnika.
Posiedzenia Rad Powiatowych
W grudniu odbyło się 17 posiedzeń rad powiatowych:
1 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Sieradzkiego.
5 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Skierniewickiego.
7-8 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Kutnowskiego.
8 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Brzezińskiego.
9 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Poddębickiego.
10 grudnia 2025 roku -Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Rawskiego.
16 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Wieruszowskiego.
17 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Łęczyckiego.
18 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Tomaszowskiego.
19 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Łowickiego.
19 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Piotrkowskiego
20 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Radomszczańskiego.
22 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Zduńskowolskiego.
29 grudnia 2025 roku – Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Łaskiego.
30 grudnia 2025 roku - Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Bełchatowskiego.
30 grudnia 2025 roku - Rada Powiatowa IRWŁ Powiatu Zgierskiego.
W czasie posiedzeń Rady Powiatowe między innymi analizowały i opiniowały przypadki sprzedaży ziemi na rzecz wieloletnich dzierżawców, zwracając uwagę na potrzebę przejrzystości i ochrony interesów lokalnych gospodarstw. Zwrócono uwagę, że ceny skupu zbóż od miesięcy utrzymują się znacznie poniżej kosztów produkcji, co powoduje trudności finansowe gospodarstw. Podkreślano również wpływ importu i niestabilności rynków światowych. Poruszano również temat szkód łowieckich oraz zakaźnych chorób zwierząt, m.in. ASF. W posiedzeniach uczestniczyli również przedstawiciele instytucji rolnych i okołorolnych, którzy przedstawiali zakres działania instytucji na obszarach wiejskich.
Wizyta studyjna Rady Powiatowej IRWŁ Powiatu Kutnowskiego
W dniach 7-8.12.2025r. Rada Powiatowa Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego Powiatu Kutnowskiego, odbyła wizytę studyjno-szkoleniową do Instytutu Ogrodnictwa. Państwowego Instytutu Badawczego w Skierniewicach, który jest jedną z kluczowych państwowych jednostek naukowo-badawczych w Polsce. Instytut prowadzi badania na rzecz rozwoju nowoczesnego ogrodnictwa i rolnictwa. Instytut łączy działalność naukową z praktycznymi rozwiązaniami wdrażanymi bezpośrednio w gospodarstwach rolnych i ogrodniczych. W trakcie zwiedzania delegaci mieli możliwość zobaczenia nowego budynku przechowywania nasion. Zaprezentowano również metody przechowywania roślin z odkrytym systemem korzeniowym. Delegaci zapoznali się z działalnością specjalistycznych laboratoriów, w których prowadzone są badania dotyczące jakości żywności oraz wpływu środków ochrony roślin na zdrowie człowieka i środowisko. Rada Powiatowa zwiedziła również nowoczesne szklarnie badawcze, w których zaprezentowano nowe odmiany warzyw, w tym kapusty, charakteryzujące się wysoką jakością. Wizyta pozwoliła uczestnikom na bezpośrednie poznanie praktycznych aspektów pracy naukowej Instytutu oraz znaczenia badań dla rozwoju nowoczesnego i bezpiecznego rolnictwa. Była to cenna forma wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy nauką, a praktyką rolniczą.
BP IRWŁ w Kutnie
Malwina Gołek
Wydarzenia, szkolenia, konferencje
2 grudnia 2025 roku w siedzibie Starostwa Powiatowego w Piotrkowie Trybunalskim odbyło się nadzwyczajne spotkanie zainicjowane przez Radę Powiatową Izby Rolniczej Powiatu Piotrkowskiego, zwołane na wniosek rolników w związku ze znalezieniem na terenie gminy Rozprza truchła dzika z podejrzeniem afrykańskiego pomoru świń (ASF). W spotkaniu uczestniczyli przewodniczący Rady Powiatowej, Janusz Terka, wraz z delegatami izby rolniczej, a także przedstawiciele instytucji samorządowych, służb weterynaryjnych, służb mundurowych, kół łowieckich oraz licznie przybyli rolnicy. Podczas spotkania Powiatowy Zespół Zarządzania Kryzysowego wspólnie z Inspekcją Weterynaryjną przedstawił aktualną sytuację oraz działania podjęte na nadzwyczajnym posiedzeniu PZZK w zakresie zwalczania ASF. Poinformowano również rolników o prowadzonych czynnościach i badaniach mających na celu ustalenie okoliczności zdarzenia. W trakcie dyskusji rolnicy zadawali liczne pytania przedstawicielom służb, dotyczące znalezienia truchła dzika oraz ewentualnych obostrzeń i ograniczeń, którymi mogą zostać objęte gospodarstwa rolne.
4 grudnia 2025 roku w siedzibie Łódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Bratoszewicach odbył się finał wojewódzki konkursu wiedzy o bezpieczeństwie pracy w rolnictwie dla uczniów kształcących się w zawodach rolniczych w szkołach województwa łódzkiego. Izbę Rolniczą Województwa Łódzkiego reprezentowała Beata Gregorczuk-Rzewuska Dyrektor Biura IRWŁ w Łodzi. Więcej informacji na stronie 14.
5 grudnia 2025 roku W Starostwie Powiatowym w Piotrkowie Trybunalskim odbyło się kolejne spotkanie poświęcone przypadkowi dzika z ASF znalezionego w okolicach miasta. Wydarzenie było kontynuacją rozmów z 2 grudnia 2025 roku, podczas których omawiano zagrożenie ASF w związku ze znalezieniem padłego dzika. W wydarzeniu wzięli udział rolnicy, hodowcy oraz przedstawiciele Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego – m.in. Janusz Terka, Przewodniczący Rady Powiatowej IRWŁ w Powiecie Piotrkowskim. Obecni byli także przedstawiciele instytucji rolniczych i samorządowych, służb weterynaryjnych, służb mundurowych oraz kół łowieckich. W spotkaniu udział wziął Wicewojewoda Łódzki Marek Mazur, natomiast w formie on-line uczestniczył Stefan Krajewski, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz przedstawiciele sektora rolniczego.
6 grudnia 2025 roku w Warcie odbyła się kolejna edycja konferencji poświęconej innowacjom w hodowli bydła mięsnego - IV konferencja „Nowoczesne technologie w hodowli bydła mięsnego”. Wydarzenie zgromadziło hodowców, ekspertów i przedstawicieli branży, którzy omawiali m.in. precyzyjne żywienie, automatyzację opasu oraz wykorzystanie robotów i sztucznej inteligencji w gospodarstwach. IRWŁ reprezentował Jan Kołodziejczyk – Członek Zarządu IRWŁ.
8 grudnia 2025 roku w Tuszynie odbyło się posiedzenie Rady Rynku Pracy działającej przy Urzędzie Pracy w Pabianicach. Jego głównym punktem było szkolenie pt. „Nowe podejście i współpraca między instytucjami i podmiotami w kształtowaniu lokalnej polityki rynku pracy w myśl ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia”. W obradach uczestniczy Członek Zarządu IRWŁ Grzegorz Antoniewski.
18 grudnia 2025 roku Biuro Powiatowe Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego w Łęczycy aktywnie włączyło się w świąteczną zbiórkę darów dla dzieci z domów dziecka, organizowaną przez Rejonowy Bank Spółdzielczy w Lututowie w ramach akcji „Zostań Świętym Mikołajem z Rejonowym Bankiem Spółdzielczym w Lututowie”. W placówkach Banku Spółdzielczego zebrano prezenty i niezbędne upominki, które trafią do podopiecznych domów dziecka z regionu, aby umilić im zimowy czas.
20 grudnia 2025 roku w siedzibie IRWŁ odbyło się Spotkanie dla uczestników programu „Chrońmy pszczoły jako czynnik rozwoju przyrody”. Wykład przeprowadziła prof. Aneta Stracheckia UP Lublin na temat.: „Imunnologia pszczół”. Izbę Rolniczą Województwa Łódzkiego oraz Stowarzyszenie Pszczelarzy Ziemi Łódzkiej reprezentował Piotr Kociołek.
22 grudnia 2025 roku w Zespole Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w Widzewie odbyło się wydarzenie świąteczne, w którym uczestniczył Grzegorz Antoniewski, Członek Zarządu Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego. W imieniu Prezesa IRWŁ złożył on młodzieży rolniczej świąteczne życzenia, podkreślając znaczenie ich zaangażowania oraz istotną rolę, jaką odegrają w przyszłości polskiego rolnictwa. Życzył wytrwałości, satysfakcji z podejmowanych działań, a także wielu sukcesów w rozwijaniu pasji i kontynuowaniu rodzinnych tradycji rolniczych.
30 grudnia 2025 roku rolnicy oraz delegaci Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego z powiatów: piotrkowskiego, kutnowskiego i łęczyckiego protestowali w Piotrkowie Trybunalskim przed siedzibą Starostwa Powiatowego, a także na wiaduktach trasy A1 w miejscowościach: Wodzinek, Sierosław, Jeżów, Proszenie i Kamieńsk oraz w Piątku. Protest odbywał się pod hasłem „Stop UE–Mercosur!”. Uczestnicy wyrażali sprzeciw wobec umowy handlowej, wskazując na ryzyko wzrostu cen, obniżenia jakości żywności oraz zagrożenia dla bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Podkreślano, że bezpieczeństwo państwa to nie tylko wojsko, energia elektryczna i gaz, ale również stabilna i bezpieczna produkcja żywności.
Inna działalność IRWŁ
Trwa nabór na szkolenia z zakresu stosowania środków ochrony roślin – kontakt w Biurach Powiatowych IRWŁ.
Bezpłatny miesięcznik „W Nowej Roli” trafia do mieszkańców wsi w województwie łódzkim, a także rozprowadzany jest do instytucji w całej Polsce. Trafia również do Biblioteki Narodowej w Warszawie oraz do Biblioteki Wojewódzkiej w Łodzi.
Prawnik IRWŁ udziela rolnikom bezpłatnych porad prawnych.
Aktualne informacje, działania i interwencje podejmowane przez IRWŁ dostępne są na stronie internetowej: www.izbarolnicza.lodz.pl oraz na FB IRWŁ.